Mobilne Laboratorium Odporności Społecznej – Mostecko

Wyjazd studyjny i warsztaty terenowe w Czechach | Program dla samorządów, OPS, CUS, NGO i lokalnych liderów

Co dzieje się ze społecznością, kiedy znika kopalnia, zamykany jest zakład pracy albo całe miasto musi ustąpić miejsca przemysłowi? Jak zmieniają się więzi społeczne, lokalna tożsamość i poczucie bezpieczeństwa mieszkańców? W jaki sposób instytucje i lokalni liderzy mogą wspierać społeczności przechodzące głębokie przemiany?

Mobilne Laboratorium Odporności Społecznej to autorski program studyjno-warsztatowy realizowany na czeskim Mostecku – regionie, w którym skutki wieloletniej eksploatacji węgla brunatnego są widoczne nie tylko w krajobrazie, ale również w historii i codziennym życiu mieszkańców.

Nie jest to tradycyjne szkolenie prowadzone w sali konferencyjnej. Pracujemy bezpośrednio w miejscach, w których zachodziły i nadal zachodzą przemiany gospodarcze, środowiskowe i społeczne. Poznajemy doświadczenia czeskiego regionu, obserwujemy zmiany przestrzeni i rozmawiamy o rozwiązaniach, które mogą inspirować działania w polskich społecznościach.

Dla kogo?

Program przygotowujemy przede wszystkim dla:

• Pracowników ośrodków pomocy społecznej (OPS) i centrów usług społecznych (CUS).

• Samorządów i jednostek organizacyjnych JST.

• Organizacji pozarządowych działających na rzecz włączenia społecznego.

• Animatorów społecznych, organizatorów społeczności lokalnej i lokalnych liderów.

• Zespołów realizujących projekty sprawiedliwej transformacji.

• Osób zajmujących się rewitalizacją, rozwojem lokalnym i przeciwdziałaniem wykluczeniu społecznemu.

Mostecko jako laboratorium przemian społecznych

Przemysł węgla brunatnego przez dziesięciolecia kształtował gospodarkę, przestrzeń i życie mieszkańców północnych Czech. Rozwój kopalń odkrywkowych wiązał się z likwidacją miejscowości, przesiedleniami, migracjami i budową nowych osiedli. Wraz ze stopniowym ograniczaniem wydobycia region mierzy się z kolejnymi wyzwaniami: zmianami na rynku pracy, poszukiwaniem nowych funkcji gospodarczych oraz odbudową relacji między mieszkańcami a przekształconym krajobrazem.

Mostecko pozwala spojrzeć na transformację z perspektywy człowieka, a nie wyłącznie przemysłu i inwestycji.

Podczas warsztatów zajmujemy się między innymi:

• Społecznymi konsekwencjami likwidacji miejscowości i przymusowych przesiedleń.

• Migracjami, zmianami struktury zatrudnienia i zagrożeniem wykluczeniem.

• Utratą i odbudową lokalnej tożsamości.

• Więziami społecznymi, pamięcią miejsca i dziedzictwem przemysłowym.

• Konfliktami i napięciami towarzyszącymi transformacji.

• Rolą instytucji, organizacji pozarządowych i lokalnych liderów w budowaniu odporności społecznej.

• Nowymi sposobami wykorzystania terenów poprzemysłowych na potrzeby mieszkańców.

Ramowy program terenowy

1. Most – miasto, które zmieniło swoje miejsce

Poznajemy historię starego Mostu, zlikwidowanego w związku z eksploatacją węgla brunatnego, oraz budowy nowego miasta. Szczególnym punktem programu jest kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, przesunięty w 1975 roku o 841 metrów.

Rozmawiamy o przesiedleniach, pamięci miejsca, nowych osiedlach i konsekwencjach przerwania ciągłości lokalnej społeczności.

2. Kopalnie odkrywkowe – gospodarka, praca i społeczność

Wizyty terenowe w rejonie kopalń Bílina i Vršany pozwalają zobaczyć skalę przekształceń krajobrazu i znaczenie przemysłu wydobywczego dla regionu.

Analizujemy zależność lokalnych społeczności od dużych pracodawców, przyszłość zatrudnienia, proces odchodzenia od węgla oraz społeczne skutki zmian gospodarczych.

3. Dawna kopalnia ČSA i zamek Jezeří – krajobraz po wydobyciu

Obszar dawnej kopalni ČSA stanowi punkt wyjścia do rozmowy o zakończeniu eksploatacji, renaturyzacji i przyszłości terenów pogórniczych.

Z perspektywy zamku Jezeří poznajemy skalę zmian przestrzennych oraz relacje między przemysłem, dziedzictwem historycznym i lokalną tożsamością.

W zależności od wariantu programu możliwy jest również terenowy przejazd samochodami SUV.

4. Jezioro Most – nowe funkcje dawnego krajobrazu przemysłowego

Jezioro Most, powstałe w wyniku rekultywacji wyrobiska, pokazuje, jak tereny związane wcześniej z wydobyciem mogą zyskać nowe funkcje rekreacyjne i społeczne.

Zastanawiamy się, w jakim stopniu przekształcenia przestrzeni mogą poprawiać jakość życia mieszkańców, wzmacniać lokalną identyfikację i tworzyć nowe możliwości rozwoju.

5. Energetyka i przemysł – kontekst transformacji

W zależności od celów grupy program może obejmować również elektrownię Ledvice lub inne obiekty przemysłowe regionu.

Pozwalają one lepiej zrozumieć gospodarcze uwarunkowania transformacji i zależności między przemysłem, zatrudnieniem a przyszłością lokalnych społeczności.

Jak pracujemy?

Mobilne Laboratorium łączy wizyty studyjne, obserwację terenową, komentarz lokalnych przewodników i praktyków oraz moderowaną refleksję uczestników.

Współpracujemy z czeskimi partnerami i przewodnikami związanymi z regionem, posiadającymi doświadczenie i wiedzę o jego przemysłowej historii oraz zachodzących przemianach.

Ważną częścią programu są rozmowy i dyskusje odnoszące doświadczenia Mostecka do sytuacji polskich gmin i społeczności.

Nie przedstawiamy czeskich rozwiązań jako gotowych recept. Traktujemy je jako materiał do analizy, porównań i poszukiwania własnych sposobów działania.

Organizacja wyjazdu

Czas trwania: najczęściej 2–3 dni, w zależności od uzgodnionego zakresu programu.

Grupa: program przygotowujemy dla zespołów instytucjonalnych i organizacji; możliwe są warianty kameralne oraz rozszerzone.

Miejsce: Most i region Mostecka, kraj ustecki, Czechy.

Charakter programu: studyjny, terenowy i warsztatowy.

Zakres: dobór obiektów, tematyki, spotkań i metod pracy dostosowujemy do potrzeb grupy, celów projektu oraz dostępnego budżetu.

Ostateczna realizacja poszczególnych wizyt zależy od dostępności obiektów i lokalnych partnerów.

Co może obejmować oferta?

• Przygotowanie indywidualnego programu studyjno-warsztatowego.

• Organizację wizyt terenowych i współpracę z czeskimi przewodnikami oraz partnerami.

• Komentarz dotyczący historii, gospodarki i społecznych przemian regionu.

• Moderowane dyskusje i podsumowanie doświadczeń.

• Organizację transportu lokalnego oraz innych uzgodnionych elementów pobytu.

• W zależności od wariantu – noclegi, wyżywienie i dodatkowe wizyty specjalistyczne.

Szczegółowy zakres świadczeń i cena są ustalane indywidualnie.

Program dopasowany do potrzeb instytucji

Mobilne Laboratorium Odporności Społecznej może stanowić element projektów dotyczących sprawiedliwej transformacji, włączenia społecznego, aktywizacji mieszkańców, rewitalizacji i rozwoju społeczności lokalnych.

Program przygotowujemy z uwzględnieniem celów konkretnego projektu, charakteru uczestników oraz zagadnień, które wymagają szczególnego pogłębienia.

Transformacja nie kończy się wraz z zamknięciem kopalni. Jej społeczne skutki mogą trwać przez pokolenia. Mobilne Laboratorium Odporności Społecznej pozwala zobaczyć te procesy w terenie i zastanowić się, jak wspierać społeczności w budowaniu własnej przyszłości.

Zapytaj o program i wycenę

Planujesz wyjazd studyjny dla pracowników instytucji, organizacji pozarządowej lub uczestników projektu transformacyjnego? Skontaktuj się, aby omówić cele, termin, liczbę osób i zakres warsztatów.

Zapytaj o indywidualny program i wycenę

Informacje o bezpieczeństwie produktu Informacje o producencie